En tant qu'ami de Pierre-Antoine Courouble et traducteur de son livre en néerlandais, je donne une série de CONFERENCES sur "L'Enigme des Bombes en Bois". La présentation powerpoint dure environ 80 minutes et traite des techniques de camouflage pendant la seconde guerre mondiale ainsi que sur l'emploi des bombes en bois. La présentation est suivie d'une session questions/réponses ainsi que d'une séance dédicasses.

The LECTURE "The Riddle of the Wooden Bombs" starts with a powerpoint-presentation (ca 80 minutes) about camouflage techniques and other decoys, and of course the use of wooden bombs during WW2. Questions & Answers are followed by a dedication session. 

* * * * * * * * *

Binnenkort, à venir, programmed :

1. Buurtcentrum De Rekkelinge, Deinze (2/3/2012)
2. Fort van Merksem, Merksem (9/3/2012)
3. Lokaal Dienstencentrum Allegro, Menen (12/3/2012)
4. Heemkundige Kring Herent (14/3/2012)
5. Vocatinal College for Business Assistants and Economists (November 2011), Novo Mesto (March 2012, Slovenia)
6. Heemkunde Kring Heerlen (NL), (18/04/2012)
7. Heemkundevereniging Sprang-Capelle (NL), (14/05/2012)
8. Okra Mechelen, Cultureel Centrum Mechelen, (27/11/2012)

Gegeven lezingen, déjà eu lieu, done:

 

5 december 2011: Centre Culturel de Hannut, Académie communale des Arts, Hannut.

 

3 december 2011: Gemeentelijke Bibliotheek Machelen.

 

17 november 2011: Vlaamse Actieve Senioren Groot Oostkamp, Zaal Wara, Waardamme.

 

8 november 2011: LVSW Torhout. 

22 oktober 2011: Heemkundige Kring Machala, Hof van Woinke, Machelen

 

 

 

 

 

Feedback: Jean Dewaerheid bracht een boeiende uiteenzetting, toegelicht met een knappe powerpoint-presentatie en ... een houten bom. Na de voorstelling was er tijd voor vragen, nadien werd er gezellig bijgepraat met een Machala biertje. 

 

Luc De Wilder (voorzitter Machala)

 

 

 

 

 

20 oktober 2011: LBG  De Korenbloem, Kortrijk Feedback niet ontvangen.

 

19 oktober 2011: Heemkundeverenigingen van Brunssum en Hoensbroek (NL)

 

Feedback: De in samenwerking met de Heemkundevereniging Brunssum georganiseerde lezing “Het mysterie van de houten bommen”  was helaas slecht bezocht. Amper twintig luisteraars, maar de wegblijvers hebben wat gemist, we hadden nog nooit zo’n goede spreker gehad! Onze spreker, de Vlaming Jean Dewaerheid, had een goed onderbouwd verhaal, ondersteund door een Powerpoint presentatie en daarbij was het een aardig en onderhoudend thema, de camouflagetechnieken in deoorlog en hij wist de aanwezigen met zijn verhaal te boeien (...)Als u de lezing gemist heeft en u bent nieuwsgierig geworden of u wilt meer lezen over dit thema, in het boek staat het hele verhaal en het is te koop. Kijk maar eens op www.dewaerheid.be.  Hein Giesen.

 

Uiteindelijk maakte het zijn toehoorders in Amicitia niet uit of het verhaal waar is of niet. De manier waarop de spreker zijn verhaal vertelde was zodanig opgebouwd dat alle aanwezigen bijna letterlijk aan zijn lippen hingen. Na afloop mocht hij dan ook vele complimenten in ontvangst nemen van uitermate tevreden toehoorders. Zelden heeft mij een verhaal zo geboeid als dat van Jean Dewaerheid!  Ed. van Gelder (secretaris Heemkundevereniging Brunssum)

 

10 oktober 2011: Koninklijke Nederlandse Vereniging Onze Luchtmacht, Soesterberg (NL)

 

 

Feedback:"Zestig leden uit de regio Soesterberg van de Kon Nederlandse Vereniging "Onze Luchtmacht" waren afgekomen op de aankondiging dat de heer Jean Dewaerheid een tip van de sluier over het mysterie van het gebruik van houten bommen in WOII. Zijn lezing nam inclusief de vragenronde bijna twee uur in beslag. Jean Dewaerheid wist zijn gehoor te boeien met een professionele diapresentatie, heldere argumentatie en veel Vlaamse humor. In de vragenronde kwamen ook enkele leden met Nederlandse voorbeelden van schijnvliegvelden in de buurt van Utrecht en Soesterberg. In de nazit wisselden zij dan ook graag adresgegevens uit zodat wellicht Jean Dewaerheid zijn argumentatie met ook Nederlandse voorbeelden en "bewijzen" kan verrijken. Het gehoor was enthousiast vanwege het bijzondere onderwerp en de prima presentatie, hetgeen resulteerde in de verkoop en signering van een aantal boeken.Wij zullen uw lezing bij onze collega's van de andere acht regio's van harte aanbevelen zodat u uw bereik wellicht aanzienlijk kunt uitbreiden." Vic Utermohlen (Evenementencommissaris KNVOL Soesterberg)

 

18 juin 2011: Beauvechain/Bevekom:  1st Wing Historical Centre, Musée de la base militaire de Beauvechain

 

 

 

Feedback: "Cher Monsieur Dewaerheid, Ci-joint un petit reportage photo réalisé lors de votre conférence du 18 juin passé. Ce fut un beau succès et je n'ai reçu jusqu'à présent que des commentaires positifs et je suis poussé à en organiser d'autres! Un grand merci de nous avoir entretenu d'un sujet qui a passionné l'auditoire dont certains membres sont de vrais spécialistes de la chose militaire et de la seconde guerre mondiale.

Amitiés

Michel Vandermaelen Ing

Colonel d'aviation BEM e.r.

Président du Comité de soutien au 1Wing Historical Centre

Directeur du 1WHC"

 

4 maart 2011: Okra Diegem.

Feedback: De spreker liet ons in een zeer onderhoudende voordracht dieper en dieper doordringen in de haast mythische jungle der houten bommen ... Zelfs de meest sceptische geesten onder ons raakten geboeider en geboeider en je kon een papiertje horen vallen in een muisstille en intens luisterende zaal ... een ongemeen boeiende ervaring ... Jos Vankeerberghen (secretaris Okra Diegem) 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

voorzitter Pierre Meuwis & Jean Dewaerheid (Gildenhuis)

 

 

20 januari 2011: Heemkunde kring Stampersgat (Nederland) Feedback niet ontvangen. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

14 januari 2011: Melsbroek Heemkundige Kring Ter Ham. Feedback: "Boeiende en verzorgde lezing. Zelfs de hevigste criticasters begonnen te twijfelen. Zou het toch gebeurd zijn? Jean zorgde ervoor dat ze hun mening dienden te herzien. Er wordt nog veel over nagepraat!"  Georges De Rons (voorzitter Heemkring Ter Ham Groot-Steenokkerzeel) 

 

Foto's Ter Ham

 

4 december 2010: Sint-Kwintens-Lennik Andreas Masiuskring vzw. Feedback: "Al de leden van de Andreas Masiuskring die het noodweer in het Pajottenland hebben getrotseerd, hebben op 4 december genoten van een boeiende voordracht over het mysterie van het gebruik van houten bommen tijdens WO II. De spreker, Jean Dewaerheid, vertelde ons op een bezielende manier over zijn speurtocht naar wat door velen wordt afgedaan als een indianenverhaal. Het werd een interessante avond die ons leidde doorheen vele facetten van het dagelijkse leven tijdens de grote wereldbrand." Joris De Beul (voorzitter Masiuskring) 

 

2 december 2010: Brussel Deelname aan "100 Jaar Museum van het Leger", Jubelpark Brussel

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

24 november 2010: Ravels Heemkundekring Nicolaüs Poppelius.

Feedback: "Het was geen 'lezing', maar een 'performance'."

 

9 november 2010: Sas van Gent (Nederland) Stichting Heemkundige Kring Sas van Gent.

 

 

 

 

Feedback: "We hebben gisteravond enorm genoten van je presentatie "Het Mysterie van de Houten Bommen". In de reeks van 6 lezingen per jaar was dit een absolute topper: hartelijk dank daarvoor. Ook onze leden waren erg enthousiast, tijdens je presentatie kon je een speld horen vallen, zo geboeid was men. Een zekere aanrader voor anderen, ik wens je nog veel succes voor de toekomst." Co Torbijn (voorzitter Kring Sas van Gent).

 

 

 

 

8 november 2010: Heemkundige kring Zemst, Elewijt-Eppegem-Hofstade-Weerde. Feedback niet ontvangen.

 

4 november 2010: Heks. Heemkundekring Groot-Heers. Feedback niet ontvangen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

foto Roger Knaepen

 

 

9 september 2010: Vilvoorde.De grijze Geuzen.

 

Feedback: "Nogmaals hartelijk dank voor de uiteenzetting. Het onderwerp was inderdaad intrigerend en de mensen waren geïnteresseerd. Ze zijn weggegaan nog napratend of ze de houten bommen au sérieux zouden nemen ofwel de verspreiding en de aanwending niet overdreven werden. In ieder geval werd een aspect van de oorlogvoering aangeraakt waarover niemand ooit enig idee had. Diegenen die de oorlog nog meemaakten, zelfs als kind, hebben weer voer om na te denken! Het lezen van jouw boek zal nog meer verhelderend zijn!" Simone Baudon, penningmeester Grijze Geuzen.

 

30th of June 2010: Presentation of the book "The Riddle of the Wooden Bombs" at the 2nd Air Division Memorial Library, The Forum, Millenium Plain, Norwich (UK)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Jenny Christian, Trust Library Manager & myself

 

31st of June 2010: Presentation of the book at the Norfolk & Suffolk Aviation Museum, Flixton (UK)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ian Hancock, Chairman of the N&SAM, Flixton and myself 

 

 

11th August 2010: Dumbarton (Glasgow, Scotland): Presentation of the book to Sandy Watson, my friend for ever.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Alexander (Sandy) Watson & myself, Dumbarton.

 

 

 

15 juni 2010: Kortenberg. Erfgoedhuis Kortenberg.

 

Feedback: "De lezing van Jean Dewaerheid op dinsdag 15 juni 2010 in de openbare bibliotheek te Kortenberg was degelijk voorbereid. Op een levende manier gaf hij een beeld van het gebruik van houten bommen en van nepvliegtuigen in de verschillende landen in W.O.II. Ik heb er echt van genoten. Het was een meevaller". (Doctor Historicus Henri Vannoppen, Ere-burgemeester van Kortenberg, Voorzitter Erfgoedhuis Kortenberg)

 

11 mei 2010: Wateringen (Nederland). Historische Werkgroep Wateringen en Kwinstheul, NL

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

20 april 2010: Deurne. Museum Stampe-Vertongen

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

samen met Pierre Antoine Courouble (interview Water Verstraeten)

Het mysterie van de houten bommen – “Wood for wood!” door Pierre-Antoine Courouble, uit het Frans vertaald door Jean Dewaerheid (Les Presses du Midi, ISBN 978-2-8127-0109-2) geschreven door Luc Verstraeten en verschenen in Insoti 2010-2, het tijdschrift onder auspiciën van de sociale dienst van de Fod Financiën.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog legden de Duitsers zowat overal in Europa “Attrappen” aan, namaakinstallaties. Vaak ging het om met hout nagemaakte vliegvelden, al dan niet met valse startbanen en/of  valse gebouwen, maar altijd met houten vliegtuigen. De bedoeling was om de (vooral Engelse) vliegtuigen die kwamen bombarderen te misleiden. Jammer genoeg voor de Duitsers namen de Engelsen wraak door de houten vliegtuigen te bombarderen met... houten bommen.

Is deze vermakelijke anekdote echt gebeurd tijdens de oorlog en, om welke reden dan ook, niet officieel opgenomen in de geschiedenisboeken? Of is het niet meer dan een - weliswaar vermakelijk - indianenverhaal dat van generatie op generatie overgeleverd is “van horen zeggen”? In dit boek gaat de Franse leerkracht-schrijver-journalist Pierre-Antoine Courouble op zoek naar de waarheid achter deze anekdote die hij zelf gehoord had van zijn vader die het dan weer gehoord had van een rechtstreekse getuige.

Zijn typisch Franse (flamboyante) stijl zal de lezer soms onwillekeurig doen glimlachen, maar dat doet niets af aan het historische belang van dit boek. Het is immers het eerste werk volledig gewijd aan dit onderwerp.

Het boek is opgevat als een chronologisch verslag waarbij de auteur zijn zoektocht begint op het internet via een Frans forum over WOII. Jammer genoeg voor hem (en misschien niet geheel onverwacht) levert dat niet veel concreet op. Veel disbelievers en een aantal argumenten waarom het niet gebeurd zou (kunnen) zijn, een paar believers, maar geen concrete informatie, wel bemoedigende reacties en nog meer verhalen van horen zeggen. Hij laat zich echter niet uit zijn lood slaan en gaat op bibliografisch onderzoek. Dat levert hem niet veel meer op dan een paar vermeldingen van dezelfde anekdote in de Franse en Engelse/Engelstalige literatuur, zonder concrete aanwijzingen van plaats of tijdstip. Hij ontdekt wel dat het Franse Verzet een grote rol gespeeld heeft bij het bekend raken of het doen circuleren van het verhaal. Vaak gold het immers als hét bewijs dat hun doorgespeelde informatie over namaakvliegvelden effectief ontvangen was, wat de moraal enorm opkrikte. In een aantal ooggetuigenverslagen wordt dan ook gesproken over de Duitsers die not amused waren.

Vervolgens gaat de auteur op zoek in Duitse literatuur en vindt daar dezelfde anekdote terug, wat een duidelijke aanwijzing is dat ze verwijst naar waar gebeurde feiten. Welk belang hebben de Duitsers er immers bij om zichzelf belachelijk te maken? Het wordt nog geloofwaardiger wanneer de auteur ontdekt dat in de Engelse literatuur ook sprake is van dezelfde grap uitgehaald door de Duitsers bij Engelse decoy-sites. Welk belang zouden uitgerekend de Engelsen er bij hebben zichzelf belachelijk te maken?! Er is zelfs een spoor van een Fins bombardement met houten bommen op Russische houten doelwitten, waarbij de piloten voor de foto poseren met de bommen in kwestie.

Thans helemaal overtuigd van de echtheid van het verhaal gaat de auteur op zoek naar een (mogelijke) verklaring en die vindt hij in de Eerste Wereldoorlog. De weinige piloten (weinig in vergelijking met de grondtroepen) bleken elkaar soms ridderlijk, soms kameraadschappelijk plagend te bejegenen en dit zou wel eens verdergezet kunnen zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog. Daarom besluit de auteur op zoek te gaan naar anno 2009 nog levende getuigen, wat geen sinecure is. Hij krijgt soms van overlevenden zelf, soms van hun naaste familie, een aantal anekdotes te horen over allerlei dingen die gedropt zijn uit vliegtuigen en hij ontdekt dat dit in latere oorlogen ook nog gebeurd is. Daarvan is ook weinig documentatie terug te vinden, maar wel meer dan van de “houten bommen” van de Tweede Wereldoorlog. Hij gaat daarnaast ook op zoek naar materiële bewijzen en technische verklaringen want hoe zouden bijvoorbeeld houten bommen hetzelfde naar beneden vallen als (veel zwaarder en veel groter) echte?

Doorheen al zijn opzoekingen krijgt de auteur een aantal hypotheses gepresenteerd door andere geïnteresseerden over deze “houten bommen”.  Soms gaat het zelfs om mensen die hij weten te overtuigen heeft van de ernst en mogelijke echtheid van het verhaal van de “houten bommen”. Zo is er de theorie dat het gaat om een verwarring met Duitse (houten) nepbommen die bij een echt bombardement (op een houten namaakvliegveld) teruggevallen zijn. Er is ook de theorie dat het gaat om houten tonnen gebruikt om het (Franse) Verzet materiaal te bezorgen, die - begrijpelijkerwijs - aanzien zijn als bommen. Een andere theorie is dat het ging om houten rookbommen die gebruikt werden als signaalbom. Nog een andere theorie is dat het ging om houten oefenbommen die gedropt werden samen met echte bommen tijdens bombardementen. Tenslotte is er de theorie dat dat het effectief gaat om houten bommen die gedropt werden op de Duitse Attrappen. Mogelijks ging dat uit van een aantal piloten en bommenmakers, zonder officiële goedkeuring of zelfs maar medeweten van hogerhand, maar mogelijks gebeurde dat ook in het kader van de psychologische oorlogsvoering onder leiding van de Britse SOE, Special Operations Executive.

Van Britse overheidswege krijgt de auteur geen enkele medewerking en een deel van de archieven van de SOE zijn vernietigd in een brand in 1945. Uiteindelijk slaagt hij er toch in, aan de hand van ooggetuigen én materieel bewijs, om één van deze theorieën te bewijzen. Welke ga ik niet verklappen. Het verhaal van de houten bommen op de houten vliegtuigen is dus waar... Uiteraard doet het bewijs van één theorie niets af aan de mogelijke geldigheid van de andere theorieën – verre van! Ze zijn alleen niet bewezen of ontkracht.

Courouble heeft een boeiend én goed gedocumenteerd werk afgeleverd over een klein detail uit de grote geschiedenis, niet in het minst door zijn zoektocht naar materiële bewijzen en (laatste) ooggetuigen. Hij is zich heel goed bewust van de beperktheid van zijn werk en geeft dat ruiterlijk toe. (Zo doet hij bijvoorbeeld geen onderzoek naar deze houten bommen in Nederland en/of Duitsland.) Hij hoopt dan ook dat zijn boek een aanzet zal zijn voor verder onderzoek naar de houten bommen. Op het eind van het boek zijn een pak voor zich sprekende foto’s opgenomen.

Het is vooral het persoonlijke archief van de auteur met laatste ooggetuigenverslagen dat  voor latere onderzoekers belangrijk zal zijn. Die zullen er waarschijnlijk zijn want Courouble is niet de enige die in de houten bommen geïnteresseerd is. Dat bewijst het voorwoord geschreven door de stiefzoon van Lord Dowding, Air Chief Marshal tijdens de Tweede Wereldoorlog, de Engelse vertaling van het boek gemaakt door Francis Harper, schrijfster en journaliste, en de Nederlandse vertaling gemaakt door Jean Dewaerheid, schrijver. Deze laatste raakte geïnteresseerd in het onderwerp nadat hij het verhaal van de houten bommen hoorde vertellen over Peutie, waar een vliegveld was nagemaakt om Melsbroek te beschermen.

Het is afwachten of de auteur misschien niet zelf op de proppen gaat komen met verder onderzoek naar de houten bommen, want in een noot in de uitgebreide bibliografie laat hij weten dat er elke week zoveel nieuwe informatie komt dat een bijgewerkte herdruk zich opdringt. Ik kijk er alvast naar uit!

***********************************************************************************************************************

http://www.go2war2.nl/artikel/2105/Het-mysterie-van-de-houten-bommen.htm

---

Titel:	Het mysterie van de houten bommen
Auteur:	Pierre-Antoine Courouble
Vertaler:	Jean Dewaerheid
Uitgever:	Les Presses du Midi
Uitgebracht:	2009
Pagina's:	252
ISBN:	9782812701092
Bijzonderheden:	Het boek is te bestellen op de volgende website: www.dewaerheid.be
Omschrijving:	Dit boek bevat een zeer gedegen onderzoek naar het gebruik van houten bommen die zouden zijn afgeworpen tijdens de Tweede Wereldoorlog boven doelen die als afleiding van werkelijke vliegvelden of industrieën waren aangelegd en gebouwd: “wood for wood”. De auteur heeft welgeteld 187 beweringen, overleveringen, getuigenissen en aanhalingen uit documenten verzameld die als bewijs zouden dienen voor het gebruik, door zowel de geallieerden als de as-mogendheden, van “fopbommen” om de vijand te laten weten dat de aanleg en bouw van nepvliegvelden en/of gebouwen doorzien was, nadat deze na maanden van inspanningen gereed gekomen waren. Deze constructies waren erop gericht luchtaanvallen af te leiden van de werkelijk strategische doelen en om inspanningen en materiaal van de vijand te verspillen. De auteur stelt zich zeer kritisch de vraag of het opperbevel wel een dergelijke inzet van mensen en materiaal zou willen blootstellen aan het risico verloren te gaan, enkel om aan te tonen dat het bedrog doorzien of verraden was. Hij komt tot een voorzichtige conclusie over het wel of niet bestaan van de houten bommen, maar welke dat is laten we hier onbesproken om het leesplezier niet te bederven. Tijdens zijn diepgravend onderzoek wordt de auteur geconfronteerd met enige opmerkelijke feiten die hij zeker niet onder stoelen of banken steekt: er bestaan bewijzen voor het gebruik van oefenbommen die vaak middels een rookspoor de weg aangaven van afgeworpen projectielen op een oefenterrein en van cilindervormige containers die pamfletten bevatten en van vreemde voorwerpen die gefotografeerd zijn terwijl ze onder een vliegtuigvleugel waren opgehangen. Deze objecten, die door de vinders geregeld aangezien werden voor houten bommen, voedden de geruchten over het bestaan van deze nepbommen. Voor het overige verwijst hij naar de tradities bij de luchtmachten die al in de Eerste Wereldoorlog voorwerpen (en soms stoffelijke resten) of boodschappen “thuis bezorgden” op het vijandelijke vliegveld. Dat dit in de Tweede Wereldoorlog als stunt, zonder medeweten van de commandant, ook zou kunnen hebben plaatsgevonden wordt degelijk onderzocht maar niet bewezen. Het is opvallend dat er geen piloten gevonden konden worden die aan dergelijke missies hebben deelgenomen. Wel zijn er in Frankrijk landbouwers gesproken die onderdelen van houten bommen konden tonen. Maar dat zouden ook delen van voorraad- of wapencontainerdroppings kunnen geweest zijn of zelfs van afgeworpen vleugeltanks. Hoewel dergelijke droppings dan weer niet boven de nepvliegvelden zullen hebben plaatsgevonden. Aanvallen op nepvliegvelden met échte bommen hebben in elk geval plaatsgevonden. Eén van de statistieken uit het boek, letterlijk: “Om de Duitse luchtaanvallen van de echte doelwitten naar valse vliegvelden af te leiden, zullen de Engelsen in gans Groot-Brittannië ruim 630 decoy sites aanleggen, waarvan 230 nepvliegvelden en 400 azen van steden, […] of andere industriële complexen.” Na de oorlog zouden de Engelsen bovendien bekend hebben gemaakt 443 aanvallen op vijandelijke schijnvliegvelden, die ze aanzagen voor echte vliegvelden, te hebben uitgevoerd tegenover 434 op operationele luchtmachtbases. Over verspilling gesproken… Het boek is een vertaling uit het Frans naar het Vlaams hetgeen duidelijk uit het woordgebruik af te leiden is. Zo worden ‘decoys’ herhaaldelijk als ‘azen’ (= lokeenden) vertaald en dat blijft door het hele boek heen verwarrend werken omdat in de geschiedenis van de militaire luchtvaart met azen doorgaans personen worden bedoeld die een hoog aantal scores op hun naam hebben gebracht. Categorisch wordt “het verzet” “de weerstand” genoemd. Voor de Nederlandse lezer is dit verwarrend. Het gebruik van houten bommen is een aspect van de luchtoorlog dat zeker niet overbelicht is geworden door de diverse deskundigen, ondanks dat het een intrigerend onderwerp is voor een onderzoek. Het was een dermate wijd verspreid gerucht dat er zeker een morele steun door werd opgedaan onder de bezette bevolking a) omdat het verzet zich gehoord wist over de diverse misleidende locaties en b) de Engelsen ermee bevestigden dat hun gevoel voor humor nog steeds bestond en hen zeker aan de overwinning zou helpen. Een interessante aanvulling voor de boekenplank van een verzamelaar van geschiedenissen over de luchtmachten in de Tweede Wereldoorlog.
Beoordeling:	Goed